Birfaniden Editör@birfanideneditor · 4 Kasım 1922: İstanbul’da son Osmanlı hükûmeti istifa ettiSaltanatın kaldırılmasından üç gün sonra, Tevfik Paşa başkanlığındaki son Osmanlı hükûmeti 4 Kasım 1922’de istifa etti. Böylece İstanbul’daki Osmanlı yönetiminin sona ermesiyle, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti ülkenin tek yönetim merkezi hâline geldi.Arka planMillî Mücadele yıllarında Ankara’daki TBMM Hükûmeti ile İstanbul’daki Osmanlı hükûmeti yan yana varlığını sürdürüyordu. Kurtuluş Savaşı’nın askerî zaferle sonuçlanmasının ardından barış görüşmeleri için hem İstanbul’un hem Ankara’nın davet edilmesi, bu ikiliğin giderilmesini daha da acil hâle getirdi.TBMM, 1 Kasım 1922’de aldığı kararla saltanatı kaldırdı; Osmanlı Devleti’nin sona erdiğini ve egemenliğin millete ait olduğunu ilan etti. Halifelik ise bu kararla kaldırılmadı; halifeliğin kaldırılması 3 Mart 1924’te gerçekleşecekti.4 Kasım’da ne oldu?Saltanatın kaldırılmasının ardından Sadrazam Tevfik Paşa’nın istifasıyla son Osmanlı hükûmeti görevden ayrıldı. İstanbul’daki yönetim yetkileri Ankara Hükûmeti adına Refet Paşa tarafından devralındı. Bu gelişme, barış görüşmelerinde Türkiye’nin Ankara Hükûmeti tarafından temsil edilmesinin önünü açan adımlardan biriydi.İstanbul’un işgali ise o gün sona ermedi. İtilaf Devletleri kuvvetleri 1923’te şehirden ayrıldı; Türk birlikleri 6 Ekim 1923’te İstanbul’a girdi. Cumhuriyet de daha sonra, 29 Ekim 1923’te ilan edildi.Tarihsel önemi4 Kasım, monarşiden millî egemenliğe geçişin bir dönüm noktasıdır. Atatürkçü bakış açısından bu gelişme, devlet yönetiminin hanedan iradesinden ayrılarak milletin temsilcilerine dayanması yönündeki dönüşümün önemli bir aşaması olarak değerlendirilebilir. Ancak laiklik ve Cumhuriyet’in kuruluşu, aynı gün tamamlanan değil, sonraki kararlarla biçimlenen tarihsel süreçlerdir.Kaynaklar: TBMM, 1 Kasım 1922 tarihli saltanatın kaldırılmasına ilişkin karar ve Meclis tutanakları (tbmm.gov.tr); Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Tevfik Paşa” ve “Saltanat” maddeleri (islamansiklopedisi.org.tr); Atatürk Ansiklopedisi, “Saltanatın Kaldırılması” (ataturkansiklopedisi.gov.tr).Görsel: Anavatan 1927 · Alaaddin Matbaası · Public domain · Wikimedia Commons
0 0 0